De recente Duurzaamheid Top en de inzet van biomassa stonden centraal tijdens het overleg van de portefeuillehouders op 21 november. Ook is gesproken over het verbeteren van de afvalverwerking en de uitreiking van de eerste Materialenpaspoorten. De uitrol van slimme energiesystemen stond eveneens geagendeerd. Tot slot kwam de inzet op een Human Capital Agenda Klimaatopgave aan de orde.

Vier keer per jaar vergaderen de portefeuillehouders Duurzaamheid van de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Deelnemers zijn de bestuurders van de zeven deelregio’s, Almere-Lelystad, Amstelland-Meerlanden, Amsterdam, Gooi en Vechtstreek, IJmond, Zaanstreek-Waterland en Zuid-Kennemerland, en van de provincies Noord-Holland en Flevoland.

Terugblik Duurzaamheid Top
De recente Duurzaamheid Top in Almere is door de meeste daarbij aanwezige bestuurders als een succesvolle en inspirerende bijeenkomst ervaren. Vastgesteld werd dat het grote meerwaarde heeft om in een dergelijke setting met elkaar bestuurlijk het gesprek aan te gaan over concrete stappen richting verduurzaming in de MRA. Vastgesteld werd echter ook dat sommige partijen in de MRA zich overvallen voelden: zij vonden het jammer dat zij niet vanaf het begin – vanuit hun eigen specifieke context – mede invulling hebben kunnen geven aan de afspraken.

Vervolgens is gesproken over de Tweede Top die in juni 2020 wordt gehouden. Duidelijk werd dat er brede behoefte bestaat om het accent de komende tijd vooral te leggen op het succesvol uitvoeren van de tijdens de Top gemaakt afspraken. Het lijkt de portefeuillehouders verstandig om voorlopig terughoudend te zijn met nieuwe afspraken. Juist ook vanwege het gevoel bij kleinere gemeenten dat ze op de inhoud zeker willen meedoen, maar het qua capaciteit niet redden. Om die reden is afgesproken dat de grote gemeenten de kleinere op uitvoeringsniveau gaan ondersteunen. Hier moet nog wel invulling aan worden gegeven. Daarom staat tijdens de nieuwe Top in juni centraal hoe de uitvoering verloopt.

Van belang is wel de inspiratie van de eerste Top vast te houden, bijvoorbeeld door het organiseren van vervolgbijeenkomsten op deelonderwerpen. Om die reden is de gedachte om in de Top van juni 2020 het accent  vooral te leggen op het laten zien dat:

  1. Er daadwerkelijk voortgang is geboekt op de vijf tijdens de Top van 18 oktober gemaakte afspraken;
  2. Het aanbod ‘groot helpt klein’ in de praktijk werkelijk invulling krijgt en leidt tot versnelling om te komen tot concrete duurzaamheidsafspraken.

De bevindingen uit de recente Duurzaamheid Top, zowel over het verloop als over de aanloop er naartoe, zijn samengevat in een evaluatienotitie (klik hier). Portefeuillehouders herkennen de evaluatie en verbeterpunten. De portefeuillehouders gaan er vanuit dat de MRA-partijen voor 1 januari via hun colleges de tijdens de Top gemaakte afspraken onderschrijven

Verder is afgesproken dat:

  • dezelfde vier portefeuillehouders van de Eerste Top ook de Tweede Top voorbereiden;
  • een wethouder uit een kleine gemeente dit team komt versterken;
  • wethouder Jan Hoek (Almere) de uitwerking van de afspraken vooralsnog blijft trekken, evenals de voorbereiding van de Tweede Top;
  • eventuele raakvlakken naar de zogenaamde governance discussie zo nodig worden ingebracht in de commissie voor de MRA Agenda en in de MRA-regiegroep.

Biomassadiscussie
Aan de hand van een korte presentatie is gediscussieerd over de inzet van biomassa als energiedrager. Geconstateerd werd dat:
• De vraag naar houtachtige biomassa het aanbod overtreft;
• Daarom massaal snoeihout wordt ingevoerd;.
• Er geen eensgezindheid is over wat ‘tijdelijk’ in de transitiefase is;
• Er maatschappelijke onrust is.

De portefeuillehouders constateren dat de inzet van biomassa een actueel vraagstuk is dat vele aspecten kent, waaronder de noodzaak voor (tijdelijke) inzet ten behoeve van de energietransitie, de inzet voor de circulaire economie, milieudruk (ontbossing, CO2 en luchtverontreiniging), etc.), en waarover een stevig een stevig debat wordt gevoerd. De portefeuillehouders geven een aantal vragen mee en willen, om te bepalen of de MRA op dit onderwerp al dan niet een standpunt moet innemen, eerst een verdere uitwerking van de sturingsinstrumenten. Verder willen zij inzicht in de gevolgen van het gebruik hiervan op lopende investeringen en programma’s. Daarbij is expliciet de opdracht gegeven om af te stemmen met alle relevante partijen op dit thema, namelijk de beide provincies, Res NHZ, Res NHN, Res Flevoland en het Warmte/Koude programma. Aandacht verdient onder meer de verschillende toepassingen van biomassa, de invloed van subsidie en de sturingsmogelijkheden.

Inventarisatie afvalverwerking in MRA-regio
Naar aanleiding van een vraag van de portefeuillehouders heeft bureau IPR Normag een inventarisatie gemaakt van de wijze waarop de MRA-gemeenten de 22 afvalstromen laten verwerken. Hieruit blijkt dat met maar liefst 50 verschillende afvalinzamelaars contracten zijn afgesloten. De gemeenten werken zowel samen met grote bedrijven, waaronder AEB, HVC, Spaarnelanden en Meerlanden, als met kleinere inzamelaars. Sommigen hiervan bevinden zich buiten de MRA.

De inventarisatie besteedt ook aandacht aan de bedrijven in de MRA-regio die in opdracht van gemeenten afvalstromen verwerken. Een aantal hiervan doet al veel aan circulaire verwerking. Ook toont de inventarisatie aan dat de opdrachtgevende overheden vaak geen idee hebben wat er na aanlevering met de afvalstromen gebeurd. Daar moet meer grip op komen. Verder blijkt dat vooral kleinere gemeenten gezamenlijk stromen aanbieden, maar percentueel is dit aandeel gering. De grotere gemeenten werken veelal zelfstandig.

Afgesproken is de inventarisatie te betrekken bij de herijking van het Programma Circulaire Economie waar nu aan wordt gewerkt. Daarbij komt er een toespitsing naar de zes eerder geprioriteerde grondstofstromen. In het kader van de herijking wordt ook samenwerking gezocht met de bedrijven die al afvalstromen verwerken.

De belangrijkste bevindingen uit deze inventarisatie staan op mraduurzaam.nl, klik hier.

Uitreiking Materialenpaspoorten
De portefeuillehouders toonden zich verheugd over het feit dat recent aan acht gemeenten een zogenaamd ‘Materialenpaspoort’ is uitgereikt. De uitreiking is het bewijs dat gemeenten serieus aan de slag zijn gegaan met het inventariseren van alle materialen die in een gebouw worden toegepast. De acht hebben de methode van het paspoort concreet toegepast en aldus ervaring hiermee opgedaan. Er zijn inmiddels meerdere gemeenten hiermee aan de slag. Naar verwachting worden begin 2020 wederom gemeenten voor hun inzet gewaardeerd met een Materialenpaspoort. Zie voor meer informatie mraduurzaam.nl, klik hier).

Smart energiesystemen
De bestuurders zijn het eens met het voorstel om een regisseur voor ‘smart energy systems’ aan te stellen. Deze gaat de potentie en belemmeringen van slimme energiesystemen in beeld te brengen en moet een impuls geven aan de toepassing daarvan, onder meer door voorbeelden en leerervaringen van elders te onderzoeken. Daarnaast krijgt de regisseur de taak om informatie- en kennisuitwisseling te stimuleren.

Human Capital Agenda Klimaatopgave
De bespreking van de Human Capital Agenda Klimaatopgave begint met een korte terugblik door de heren Kastje en Nobel op het diner pensant over dit onderwerp dat op 19 november heeft plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst is onder meer gesproken over de noodzaak van constant bijleren en scholing, ook via het reguliere onderwijs. Verder werd vastgesteld dat het gaat om grote opgave waar middelen voor nodig zijn en dat het Rijk hierbij op zich laat wachten. Vanuit het PHO wordt het belang benadrukt van inspringen op actualiteiten, bijvoorbeeld nu de situatie bij Tata Steel. Wat hebben we hierin te bieden? Voorbeeld is de aanpak bij Hemweg met Vattenfall. Verder wordt besloten om de heer Kastje aan te wijzen als linking pin tussen de HCA Klimaatopgave en het portefeuillehoudersoverleg. De heer Dinjens geeft aan graag mee te denken waar het gaat om de aanpak van de situatie bij Tata.

Samenhang in duurzaamheid
Voor Circulaire Economie loopt momenteel de herijking naar een strategische programma. Tegelijkertijd is duurzaamheid binnen de nieuwe MRA Agenda een belangrijk programmaonderdeel.  De bestuurders hechten eraan dat vanuit de governance discussie wordt nagedacht over de positionering van duurzaamheid in het MRA-bouwwerk. Zij geven de programmamanagers Energie en Circulaire Economie opdracht om uit te werken wat binnen deze samenhang voor duurzaamheid de inzet voor de komende jaren dient te zijn.

Meer weten?
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: