We leven in spannende tijden. De klimaatrapporten van het IPCC laten ons steeds indringender zien hoe zorgwekkend onze situatie is. Daar komt bij dat de oorlog in Oekraïne, behalve voor diepe menselijke tragedies, zorgt voor wereldwijde schokken op de energiemarkt.

Enerzijds kunnen de actuele ontwikkelingen een impuls geven aan de energietransitie. Zo is de explosieve ontwikkeling van de energieprijzen misschien nu toch de stimulans om de energiebesparing krachtig op te pakken. Dat dit nodig is blijkt uit het feit dat investeringen in energiebesparing met korte terugverdientijden slechts mondjesmaat worden gedaan en wetgeving die al decennia bestaat te vaak niet wordt nageleefd. Het initiatief van het college van Amsterdam om in een jaar tijd 15% minder gas te gaan gebruiken is een mooie poging om daarin verandering te brengen.

Anderzijds is het zorgelijk dat de stijging van de energieprijzen de problematiek van de energiearmoede vergroot, met name voor de toch al kwetsbaren in onze samenleving. Ook dit dwingt overheden tot adequaat opereren.

Op een andere manier spannend zijn de op sommige momenten negatieve elektriciteitsprijzen als gevolg van tijdelijke overschotten van wind- en zonne-energie. Ook die nopen ons tot acties, bijvoorbeeld door samen met netbeheerders en marktpartijen te werken aan slimme energiesystemen die vraag en aanbod beter in balans brengen.

Aandacht verdient ook het feit dat de uitdagingen op het terrein van de energietransitie intensief verbonden zijn met die op het thema circulaire economie. Door de energietransitie stijgt immers ook de vraag naar schaarse grondstoffen die veelal worden gewonnen onder zeer dubieuze omstandigheden en in een tempo dat onhoudbaar is.

De uitdagingen zijn enorm en door de MRA alleen uiteraard niet op te lossen. Wel kan de MRA, als samenwerkingsverband van overheden op meerdere beleidsterreinen, een uiterst nuttige bijdrage leveren. Vanuit mijn nieuwe rol als strategisch adviseur duurzaamheid zal ik daar zeker mijn mouwen voor opstropen.

Edwin Oskam,
strategisch adviseur duurzaamheid MRA