De Westas ontwikkelen als internationale werkplaats voor circulaire economie. Met dát doel voor ogen heeft een coalitie van regionale partijen in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) de afgelopen jaren gewerkt aan onderzoeken en planvorming voor dit gebied. De inzichten zijn gebundeld in de Ruimtelijk Economische Eindrapportage Westas.

De Westas is het gebied aan de westkant van Amsterdam, grofweg de noord-zuid corridor van Haven Amsterdam via Schiphol naar Greenport Aalsmeer,  Wat dit gebied kenmerkt, zijn de grote logistieke hubs van de Amsterdamse haven, Schiphol, Greenport Aalsmeer en ook de datahub AMS-IX en de vele datacenters. Op de Westas bevinden zich tientallen bedrijventerreinen.

Veel potentie
In 2015 bracht de Amsterdam Logistics Board het ‘Manifest Westas’ uit. Hierin stelt het ALB dat in dit gebied grote kansen liggen voor de circulaire economie in relatie met logistiek en de verduurzaming van de MRA. Het Manifest was een oproep aan overheden om zich sterk te maken voor een transitie van de Westas naar een circulaire werkplaats, mede om daarmee de internationale concurrentiepositie van de MRA te versterken. De regio pakte de handschoen op door het vormen van een Westas-coalitie. Deze coalitie concludeert in de rapportage ‘Ruimtelijke economische verkenning: De Circulaire Westas’ (2017) dat het gebied inderdaad veel potentie heeft.

Vier circulaire stromen
In de ‘Ruimtelijk Economische Eindrapportage Westas 2018‘ (2018) zijn de partijen verder gegaan met de Westas. In deze REEW is ingezoomd op vier aspecten: (1) ruimte, (2) warmte- en biomassa, (3) bouwlogistiek en (4) circulaire gronduitgifte. Hierbij lag de focus op vier circulaire stromen: bouwmaterialen, biomassa, warmte en CO2.

1. Ruimte
In het onderdeel ‘ruimte’ is gekeken naar de fysieke ruimtebehoefte van circulaire bedrijven (zie rapport ‘Ruimtebehoefte van een meer circulaire MRA 2018’) en welke kwalitatieve randvoorwaarden van belang zijn (zie rapport ‘Westas als circulaire werkplaats; ruimtelijke randvoorwaarden voor een circulaire economie’). Hieruit blijkt onder meer dat voor toepassing van circulaire economie van enige betekenis in de MRA, er naast fysieke ruimte, vooral ook milieuruimte beschikbaar moet zijn. Want circulaire economie is weliswaar zeer duurzaam, maar niet per definitie zeer schoon, stil, stofvrij, enzovoort.

2. Warmte en biomassa
Ten aanzien van het onderwerp ‘warmte en biomassa’ zijn de marktkansen van drie potentiële warmte en CO2-projecten in de Westas onderzocht. Hier is onder meer gekeken naar de uitwisseling van restwarmte uit datacenters en de benutting van deze restwarmte voor kantoren, kassen en woningen. Dit heeft geresulteerd in het rapport ‘Marktverkenning duurzame warmte Westas’.

3. Bouwlogistiek
Voor het onderwerp ‘bouwlogistiek’ heeft de combinatie TNO/EiB in opdracht van Haven Amsterdam onderzocht in welke mate de bouwopgave in de MRA (woningen en utiliteitsbouw) circulair kan plaatsvinden. De kansen en knelpunten daarbij zijn in een ‘quick scan’ verkend. Zie daarvoor het rapport ‘Impact assessment circulaire bouwopgave MRA’.

4. Circulaire gronduitgifte
Tenslotte is in het rapport ‘Circulaire werklocaties Een afwegingskader circulaire gronduitgifte’ onderzocht welke mogelijkheden er zijn om de markt bij de ontwikkeling van werklocaties te bewegen om het gebied circulair ontwikkelen. Het afwegingskader is een handreiking voor grondeigenaren en ontwikkelaars om de juiste stappen te zetten om tot een circulaire werklocatie te komen.

Project
Met de oplevering van de ‘Ruimtelijk Economische Eindrapportage Westas 2018‘ heeft de Westas-coalitie ook zichzelf opgeheven. Het MRA Bureau pakt de draad verder op door de Westas-ambities op projectniveau voort te zetten en invulling te geven aan de coördinatie voor dit westelijk deel van het havengebied.

Hans Vonk,
provincie Noord-Holland